Met warmer wordende zomers heeft een groot deel van de Nederlanders de mediterrane tuin ontdekt: lavendel, rozemarijn, olijfbomen en terracottapotten die urenlang de zon verdragen zonder een druppel water te vragen. Klinkt als een droom, maar het is ook nog eens niet moeilijk om zelf aan te leggen.
De warmere zomers van de laatste jaren hebben het Nederlandse tuinklimaat dichter bij dat van Zuid-Frankrijk gebracht. Periodes van droogte die vroeger uitzondering waren, zijn nu gewoon. Een klassiek gazon volhouden kost dan onevenredig veel water. Een mediterrane tuin draait die logica om: hij gedijt juist bij hoge temperaturen en weinig regen.
Oriëntatie en indeling: waar begin je
Een mediterrane tuin heeft zon nodig, bij voorkeur op een plek die op het zuiden of zuidwesten ligt. Heb je een kleinere tuin of terras? Geen punt. Het mediterrane concept werkt zelfs beter in een besloten ruimte, omdat de warmte langer wordt vastgehouden.
Denk bij de indeling niet aan strakke borders of nette rechte paden. De mediterrane stijl vraagt om organische vormen: gebogen grindpaden, ronde terrassen en planten die half over de bestrating hangen. Grote natuurstenen tegels of kinderkopjes werken goed als vloer - die stralen overdag warmte op en geven die tegen de avond langzaam weer af.
Voor de afscheiding aan de zijkanten werkt een lage stenen muur of een houten lat-schutting prima. Die creëren de beslotenheid die de Italiaanse binnenplaats zo aantrekkelijk maakt.
Welke planten kies je
Hier draait het om. Mediterrane planten zijn geprogrammeerd op droogte en zon - ze stellen heel andere eisen dan de doorsnee tuinplant.
De basisplanten die je niet kunt missen:
- Lavendel - Groeit in vrijwel elke goed doorlatende grond, houdt van droogte en trekt bijen aan. Snoeien na de bloei, meer hoeft niet.
- Rozemarijn - Te gebruiken als lage haag of solitaire struik. Kan tot anderhalve meter hoog worden en is volledig winterhard in de meeste delen van Nederland.
- Salie (Salvia officinalis) - Droogtebestendige vaste plant met grijsgroene bladeren en paarse bloemen. Ook culinair interessant als je verse kruiden wilt plukken.
- Olijfboom - De absolute blikvanger van iedere mediterrane tuin. In een kuip of in de grond - hij geeft de sfeer er meteen aan. Kies voor een winterharde variant zoals Olea europaea Cipressino.
- Agapanthus - Grote blauwe bloemen op lange stelen in juli en augustus. Gaat tientallen jaren mee zonder veel aandacht.
Als aanvulling werken zilvergrijze planten heel goed, zoals Stachys byzantina en de zilverspar (Convolvulus cneorum). Die zilverachtige kleur reflecteert zonlicht en geeft de tuin een echte Provence-uitstraling.
Materialen: wat gebruik je voor bestrating en potten
De grond in een mediterrane tuin mag gerust wat magerder en zanderiger zijn dan je gewend bent. Goede drainage is cruciaal: voeg perliet of grof zand toe als je grond zwaar is. Mediterrane planten staan het liefst met droge voeten.
Voor de bestrating en paden werk je het beste met:
- Grind (beige of terracottakleur): goedkoop, waterdoorlatend en geeft meteen sfeer
- Natuursteen (keien, flagstones): duurzaam en authentiek
- Terracottategels: warm en zuidelijk, maar kwetsbaar bij strenge vorst - gebruik ze op een overdekt terras
Terracottapotten zijn onmisbaar. Gebruik meerdere formaten naast elkaar, met een olijfboom of agave als blikvanger. Let op: terracottapotten drogen snel uit, dus wat vaker water geven is hier nodig.
Water slim inzetten zonder te verspillen
Het mooie aan een mediterrane tuin is dat hij weinig water nodig heeft zodra hij eenmaal is aangelegd. Maar de eerste twee jaar heb je geduld nodig: jonge planten moeten aanslaan en een goed wortelstelsel ontwikkelen.
Een druppelsysteem is dan ideaal. Zo een systeem (verkrijgbaar bij de bouwmarkt voor 25 tot 40 euro) geeft water direct bij de wortels, waardoor verdamping minimaal is. Wie ook regenwater wil gebruiken in de tuin, leest meer in ons artikel over regenwater opvangen - een slimme combinatie met een mediterrane tuin.
Mulch is de tweede tip: dek de grond rondom je planten af met een laag van 5 tot 8 centimeter houtsnippers of steengruis. Dat houdt vocht vast, onderdrukt onkruid en ziet er ook nog eens netjes uit.
Sfeer voor de avond: meubels en verlichting
Een mediterrane tuin is bedoeld om in te zitten - lange avonden, een glas wijn, de geur van lavendel in de lucht. Dat vraagt om de juiste meubelen en verlichting.
Kies voor robuuste tuinmeubelen in naturel hout of ijzer met een roesteffect - die passen bij de sfeer. Welke stijlen nu populair zijn, lees je in ons overzicht van de grootste tuinmeubeltrends dit seizoen.
Voor verlichting werken sfeervolle buitenlantaarns in warm wit het best. Wie zelf tuinverlichting wil aanleggen, vindt een handig stappenplan in ons artikel over tuinverlichting aanleggen. Een kleine fontein of waterornament op zonne-energie maakt het geheel af zonder dat je ook maar een kabel hoeft te leggen.
Begin gewoon met één hoek
Je hoeft de hele tuin niet in één weekend om te gooien. Begin met één border of één hoek van je terras en breid daarna uit. Zet alvast een paar terracottapotten neer met lavendel en een olijfboom - de sfeer is er meteen.
De mediterrane tuin past bij hoe we de komende jaren in Nederland zullen tuinieren: minder water, minder onderhoud, en veel meer genieten van je buitenruimte. In de warme zomers die we nu gewend raken, ook gewoon de verstandige keuze.
